Skip navigation

Δε θα αναφερθούμε στη κρίση με εξειδικευμένους και  επιστημονικούς οικονομικούς όρους. Πέρα από το οικονομικό παρασκήνιο (οι τόκοι, το «κούρεμα», τα «σπρεντ» κτλ.), αυτό που μας ενδιαφέρει είναι το προσκήνιο, η καθημερινή μας εμπειρία, η ζωή μας που πλέον έχει γίνει επιβίωση. Μας ενδιαφέρει το γεγονός ότι τώρα πια η αλήθεια είναι πιο ξεκάθαρη από ποτέ, ότι το υπάρχον σύστημα δε μπορεί  να παρέχει αυτά που τόσα χρόνια περίτρανα υποσχόταν. Η πλασματική ασφάλεια ενός μισθού, μιας δουλείας, ενός νοικοκυριού έχει τελικά καταρριφθεί.

Το τόσο πολυσυζητημένο χρέος είναι δημιούργημα του ίδιου του οικονομικού συστήματος, δεν υπήρχε και δεν υπάρχει ως οντότητα στις απλές, καθημερινές συνδιαλλαγές μας. Αντίθετα όμως, οι συνέπειές του γίνονται παραπάνω από αισθητές και έρχονται ως αφόρητο βάρος στις ζωές μας υπό τη μορφή φόρων, περικοπών και νέων καταπιεστικών και αυταρχικών νόμων. Η συνεχής προπαγάνδα των ΜΜΕ και η γενικότερη ανασφάλεια και απογοήτευση μας κάνουν να οικειοποιηθούμε κάτι στο οποίο ποτέ δε συμμετείχαμε (αυτό άλλωστε είναι και ένα από τα διακριτικά γνωρίσματα του καπιταλισμού, γίνόμαστε «συνένοχοί του» πιστεύοντας ότι δεν υπάρχει τίποτα έξω από αυτόν).

Επειδή λοιπόν καπιταλισμός δεν γίνεται χωρίς αστική δημοκρατία, εκεί είναι που έρχεται η δεύτερη  μέσω κάθε λογής σκυλιού της (πολιτικοί, δημοσιογράφοι, μπάτσοι) να κρατήσει τα προσχήματα και να δώσει πίστωση χρόνου σε ένα οικονομικό σύστημα που καταρρέει. Αλλά καθώς η πίστωση χρόνου τους σημαίνει μισθούς πείνας, μέτρα λιτότητας, κατάργηση κεκτημένων εργασιακών δικαιωμάτων και καταρράκωση κάθε ανθρώπινης αξιοπρέπειας, έχει γίνει πλέον ξεκάθαρο ότι δεν υπάρχει άλλος χρόνος. Μεγάλο μέρος της κοινωνίας έχει ήδη αρχίσει να απομυθοποιεί θεσμούς που κάποτε ήταν ισχυροί είτε συνειδησιακά (γραφειοκρατία, εκλογές, αντιπροσώπευση), είτε καθαρά πρακτικά (αστυνομία) και να αποδομεί την ιδέα ενός αξιόπιστου και ασφαλούς πολιτικού συστήματος. Έτσι, σαφέστατα, η κρίση δεν είναι μόνο οικονομική, αλλά και πολιτική, αφού αυτές οι δύο έννοιες είναι αναπόσπαστες και πλήρως συμπορευόμενες.

Γινόμαστε μάρτυρες ενός πολιτικού καθεστώτος που σιγά σιγά καταρρέει. Εμείς το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να δημιουργήσουμε τις συνθήκες που θα οδηγήσουν στην πλήρη ανατροπή του, αλλά παράλληλα να στήσουμε στο εδώ και στο τώρα δομές συνέχειας του κόσμου που εμείς επιθυμούμε. Έναν κόσμο στον οποίο κανείς πέρα από εμάς τους ίδιους δεν είναι  ειδικός για τον καθορισμό των ζωών μας (κι έτσι μιλάμε για αυτοοργάνωση). Έναν κόσμο όπου όλοι είμαστε ίσοι, χωρίς αρχηγούς και ηγέτες, ανεξαρτήτως χρώματος και φυλής (μιλώντας για αντιιεραρχία).  Έναν κόσμο όπου ο καθένας προσφέρει αυτά που μπορεί και λαμβάνει αυτά που χρειάζεται (κι αυτό το λέμε αυτοδιάθεση). Μπορεί ένας τέτοιος κόσμος να φαντάζει για τους περισσότερους ουτοπικός, όμως υπάρχουν παραδείγματα στον παρελθόν και στο παρόν που δείχνουν ότι αυτό μόνο αλήθεια δεν είναι.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα από την Αργεντινή, μία χώρα που βρέθηκε υπό τον έλεγχο του ΔΝΤ και χρεοκόπησε, αποτελεί το κατειλημμένο και αυτοδιαχειριζόμενο εργοστάσιο κεραμοποιίας της Zanon.  Με αφετηρία τους την αλληλεγγύη και την αυτοδιαχείριση, οι εργαζόμενοι πήραν τα ηνία στο εργοστάσιο βελτιώνοντας συνεχώς την παραγωγή και δημιουργώντας τις καλύτερες συνθήκες εργασίας για τους ίδιους. Το παράδειγμά τους ακολούθησαν και οι εργάτες σε άλλα 140 εργοστάσια στη χώρα μετά την εξέγερση λόγω της οικονομικής ύφεσης. Ζωντανή απόδειξη της συλλογικής οργάνωσης των ανθρώπων είναι και η «Μαριναλέντα», μία κοινότητα περισσότερων από 2500 κατοίκων, οι οποίοι μετά από 12 χρόνια καταλήψεων γης κατάφεραν να οικειοποιηθούν 12000 στρέμματα εδαφών και να τα μετατρέψουν σε αγροτικό συνεταιρισμό από τον οποίο ζουν και τρέφονται. Στην κοινότητα αυτή δεν υπάρχει ανεργία, όπως βέβαια δεν υπάρχουν παπάδες και αστυνομικοί. Όλοι οι κάτοικοι παίρνουν από κοινού αποφάσεις στη συνέλευσή τους, όπου όλοι είναι ισάξιοι, εφαρμόζοντας ένα είδος συμμετοχικής δημοκρατίας. Μία ακόμα πρακτική που μπορεί να αποτελέσει πηγή έμπνευσης σε επίπεδα αντίστασης, ήταν και τα κινήματα αυτομείωσης στην Ιταλία της δεκαετίας του ’70. Μετά τις αυξήσεις στην οικιακή κατανάλωση, στις οποίες προέβη το ιταλικό κράτος εκείνη την εποχή, ένα κλίμα αντίδρασης διαχέεται στις γειτονιές της χώρας, με καταλήψεις άδειων σπιτιών, αρνήσεις πληρωμών, απαλλοτριώσεις και μία σειρά άλλων πράξεων αντίστασης σε σύμπνοια με τον γενικευμένο τότε εργασιακό αναβρασμό. Και για να μην πηγαίνουμε και πολύ μακριά, στη Θεσσαλονίκη έχει μόλις «εγκαινιαστεί» το κοινωνικό ιατρείο αλληλεγγύης, όπου (τη στιγμή που για μια απλή εξέταση σε οποιοδήποτε νοσοκομείο απαιτείται η ταρίφα του 5ευρου), προσφέρεται  πρωτοβάθμια περίθαλψη σε ανασφάλιστους χωρίς καμία συνεισφορά. Πρόκειται για μία δομή η οποία δε στήθηκε για να καλύψει τις οικονομικές τρύπες του κράτους σε επίπεδο ιατρικής περίθαλψης, αλλά για να αποδείξει έμπρακτα ότι η κοινωνική αλληλεγγύη μπορεί να επιτευχθεί χωρίς «κρατικές επιχορηγήσεις», μέσα από αυτοοργανωμένες διαδικασίες.

Τέτοιου είδους εγχειρήματα δημιουργήθηκαν από συγκεκριμένους ανθρώπους σε συνθήκες που ήταν φανερό ότι ο κατεστημένος τρόπος σκέψης και οι κυρίαρχες κοινωνικές δομές δεν ήταν ικανές να τους προσφέρουν ούτε καν την επιβίωση. Δεν αποτελούν έτοιμες λύσεις, ούτε σίγουρες πετυχημένες συνταγές. Παρέχουν όμως τροφή για σκέψη και δράση, καθώς προτάσσουν τη δημιουργία νέων αυτοοργανωμένων δομών και διαδικασιών σε ολόκληρο το φάσμα της κοινωνικής ζωής. Γιατί η αλήθεια είναι ότι η λύση ποτέ δεν προήλθε από τα τεφτέρια των τεχνοκρατών ή τα λόγια των πολιτικών, παρά μόνο από αυτούς που αποφάσισαν ότι απλά δεν πάει άλλο.

ΘΕΛΟΥΜΕ ΖΩΗ,ΟΧΙ ΕΠΙΒΙΩΣΗ

 

ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΔΥΤΙΚΑ